این منم شهرام ارابه ران خورشید

سفره بی بی سه شنبه :

این سفره در روز سه شنبه آخر شعبان پهن میشود . چیزهاییکه در آن است عبارت است از   کاچی آسمان ندیده بیشیرینی که شیرینی آنرا جداگانه میگذارند ، فطیر ، خربزه و اگر فصلش نباشد تخم خربزه ، خرما ، قاووت ، آجیل مشکل گشا ، آش رشته ، کره ، پنیر ، سبزی ، که مخلفات آن باید با پول گدایی تهیه شود .صاحبخانه که روزه دارد قصه ای را میگوید و زنهای دور سفره انگشتان خود را در کاچی زده بالا نگه میدارند ،

( قصه ای که زن صاحبخانه میخواند ) :

یک دختری بود که یک زن بابای بدجنس داشت ، این زن بابا خیلی او را اذیت میکرد و هر روز گوسفندی میداد که او ببرد بیابان بچراند . یکروز گوسفندش گم شد دختر که خیلی ترسیده بود بعد از گریه و زاری نذر کرد که اگر گوسفندش پیدا شود با پول گدایی سفره بی بی سه شنبه بیندازد در همان دم گوسفند پیدا میشود ودختر از خوشحالی شروع به رقص و پایکوبی میکند ، دست بر قضا پسر پادشاه که برای شکار آمده بود او را میبیند و یک دل نه صد دل عاشق او میشود و با او ازدواج میکند ، دختر که به قصر پادشاه رفته بوده به یاد نذرش میافتد که با پول گدایی باید این سفره را بیندازد و اینکه در قصر چگونه گدایی کند .

پس درهای اتاق را بست و روغن و آرد را در طاقچه گذاشت و از طاقچه گدایی کرد به اینصورت که به طاقچه میگفت :

خاله خیرم ده ، محض رضای خدا آرد بده ، روغن بده ، نذر بی بی سه شنبه دارم .

بعد آرد و روغن را برداشت و برد در صندوق خانه و مشغول پختن شد .

از آنجا که مادر پسر با این عروسی موافق نبود از خواجه باشی های حرم خاصته بود که کار های دختر رو به اون خبر دهند و خواجه باشی هم خبر آورده بود که گرگ زاده عاقبت گرگ شود و این دختر هم که اصل و نسب ندارد و گدازاده است دارد از طاقچه گدایی میکند ، ملکه مادر هم که این رو شنید جیق کشید و غش کرد و داد و فغان که آبرویمان رفت .

پسر پادشاه هم اوقاتش تلخ شد و آمد اندرونی و تا چشمش به دیگ افتاد لگدی زد و کاچی رو ریخت . و با دو تا از دوستانش که پسران وزیر و پادشاه کشور همسایه بودند به شکار رفت .

در راه دوستان خود را گم میکند و چون گرسنه بود یاد دو خربزه ای افتاد که در خورجین داشت پس خورجین را باز کرد که خربزه ها را با نان و کره و پنیر بخورد که دید بجای خربزه سر بریده شده دو همراهش در خورجین است . خلاصه به جرم کشتن دوستانش زندانیش میکنند . دختر که از قضیه آگاه میشود حکایت نذر و گدایی را برای مادر شوهر خود میگوید و دوباره به همراه ملکه مادر و جمعی از زنان دربار به گدایی میروند و با پول گدایی در مکانی سر بسته کاچی را میپزند و خیرات میکنند .

پسران وزیر پیدا میشوند و پسر پادشاه قصه ما آزاد .

در این موقع زنهای دور سفره انگشتی که در کاچی زده بودند را میمکند و مراد خود را از بی بی سه شنبه میگیرند .

آجیل مشکل گشا رو حتما خیلی ها خوردن این آجیل برای بر آمدن حاجت و دفع بلا حرف نداره و تشکیل میشه از ، خرما ، پسته ، فندق ، مغزبادام ، نخودچی ، کشمش ، توت خشکه ، این هفت خشکبار رو با هم مخلوط میکنن و حداقل باید بین هفت نفر تقسیم کرد تا حاجت روا بشین .

اما داستان این آجیل و خاصیتش رو شاید خیلیها ندونن از کجا آمده :

جونم براتون بگم ، آقایی که شما باشید .... یکی بود یکی نبود 

یک خارکنی بود که یک زن و هفت تا دختر داشت و با خارکنی زندگی رو به سختی میگذروند و همش تو این فکر بود که دخترهاش رو با کدوم پول عروس کنه ، یکروز که رفته بود صحرا خار بکنه یک سواری رو دید نورانی ، سوار گفت ای خارکن این اسب من رو نگهدار که من قضای حاجت کنم ، وقتی که سوار برگشت یک مشت ریگ داد به خار کن وگفت هر ماه صد دینار از هفت تا خشکبار ( که قبلا نام بردم ) خیرات کن و به هفت نفر بده ، و تا خارکن آمد ببینه که این چی بوده سوار ناپدید شد ، غروب که خارکن به خانه برگشت ریگها گذاشت گوشه صندوق خونه که بچه ها یه قول دو قول بازی کن و خودش رفت خوابید ، نیمه های شب زنش پاشد رفت بچه شیر بده که دید توی صندوق خونه روشنه رفت و شوهرش و بیدار کرد ، تازه فهمیدن که این سنگها قیمتیه و کار و بارشون خوب شد و خارکن کم کم شد یکی از تاجر های بنام .

این بود تا روزی که تاجر برای کاری باید میرفت مسافرت ، به زنش سفارش کرد که ای زن آجیل رو فراموش نکنی که زن گفت من حواسم از تو جمع تره خلاصه مرد رفت و زن هر ماه خیرات رو انجام میداد تا اینکه با زن پادشاه دوست شد و زن پادشاه دعوتش کرد به ییلاق و زن آجیل رو فراموش کرد ( از بس که تو این فکر بود که چطور یکی از دختر هاش و زن ِ پسر پادشاه کنه ) ، خلاصه این رو داشته باشین تا اینکه یک روز گردنبند زن پادشاه گم شد و گفتن کی دزدیده کی ندزدیده و انداختن گردن زن تاجر و گرفتن زندانیش کردن و تمام دارایشون رو هم گرفتن ، تاجر که از سفر برگشت رفت خونه دید که همه چی رو بردن و از زن و بچه هاش هم اثری نیست داشت از همسایه ها داستان رو میپرسید که گرفتن و زندانیش کردن .

نیمه های شب همون سوار آمد و با تک پا زد مرد رو بیدار کرد و گفت : (( ای کور باطن نگفتم ماهی صد دینار آجیل مشکل گشا بگیر و خیرات کن و صد دینار به مرد داد )) این رو گفت و غیب شد ، مرد تاجر تازه شصتش خبردار شد که کار کار آجیلِ

پاشد و آمد دم زندان بیک جوانی گفت این صد دینار رو بگیر و برای من آجیل بخر ، جوان گفت من عروسی دارم و وقت ندارم

یک جوان دیگه آمد مرد تاجر گفت ای جوان این صد دینار رو برای من آجیل بخر ، اولش جوان گفت ما مرده داریم من دارم میرم سدر و کافور بخرم اما بعد گفت مرده که جایی نمیره بذار مشکل این مرد رو حل کنم ، رفت و آجیل گرفت و آورد داد به مرد ، مرد هم بین هفت نفر تقسیم کرد .

حالا یشنوید از زن پادشاه که کنار حوض نشسته بود و گرما هم بیداد میکرد و زن پادشاه لخت شد رفت آبتنی که دید یک کلاغ گردنبند و که به منقارش بود آورد و گذاشت رو لباساش تازه فهمید که در حق تاجر و خانوادش چه ظلمی کرده و آنها رو آزاد کرد و دختر کوچک تاجر رو هم برای پسر بزرگش خواستگاری کرد .

حالا بشنوید از اون جوان اولی که وقتی رفت خانه که عروس و ببره آرایشگاه دید که عروسش مرده ، جوان دومی که رفته بود برای مرده سدر و کافور بخره وقتی رفت خونه دید که مرده زنده شده .

آجیل مشکل گشا همچین که گره از کار آنها وا کرد از کار شما هم وا کنه .

- برای آبستن شدن آب چهار گوشه حمام را گرفته در پوست تخم مرغ کرده و روی سر بریزید .

- زن نه ماهه اگر از زیر قطار شتر رد بشود سر ده ماه خواهد زائید .

- زن آبستن در کوچه اگر سنجاق پیدا کند بچه اش دختر میشود ، اگر سوزن پیدا کند پسر .

- اگر روی سر زن آبستن نمک بریزید بدون اینکه متوجه شود ، بعد اگر دستش را ببرد پشت لبش بچه اش پسر میشود اگر به زلفش دست بزند دختر .

- دور دگمه پستان زن هر قدر غده دارد بشماره آنها بچه پیدا میکند .

- هرگاه زنی بیک شکم سه دختر زاید برای حکومت وقت خوش آیند است .

- زنی که بچه اش مرده باشد نباید داخل اطاق زائو بشود .

- بچه یک مهره ( چاق ) اگر مهره پشتش را بشمرند ، میمیرد .

- کسی که هفت دختر داشته باشد اگر پسر دار شود بدشگون است .

- بچه ای که روز عید قربان بدنیا بیاید حاجی است .

- بچه که بدنیا بیاید و یکی از خویشان بمیرد بد قدم است .

- هر گاه بچه شست پایش را در دهنش بکند ، پشت میخواهد .

- پوستی که در موقع ختنه میبرند باید جداگانه کباب کرده با غذا به بچه بخورانند تا از بدنش چیزی کاسته نشود . ( برای اینکه روز پنچاه هزار سال وقتیکه باد ذرات بدن را جمع میکند چیزی از بدن کم نباشد )

- پای دیگ سمنو پسر بچه نباید بیاید زیرا که فاطمه زهرا آنجا حاضر است .

- برای محبت یا کینه انداختن در دل کسی ماست و کافور را مخلوط میکنند میبرند در قبرستان و آنرا روی تابوت میریزند و میگویند : < محبت مرا در دل ..... بینداز > و یا < ..... را از چشم ......... بینداز >

- برای سیاه بخت کردن کسی پشت دوتا سوسک را با نخ ِ آبی میبندند و سه دفعه دعا میخوانند و سوسک ها را چال میکنند .

- لباس نو که بپوشند میگویند :  بپوشی بری عروسی

دیباچه :

گویا ملتهای کهن بیش از ملل تازه به دوران رسیده اعتقادات عوامانه دارند ، بخصوص کشوری چون ایران که در این چند هزار سال با ملل و تمدن های بیشماری در تماس بوده ، گاه مردمانی وحشی و بیابان گرد و زمانی ملتی با تمدن شهرنشینی ، از این رو کاوش در باره اعتقادات عوام آن برخی از نکات تاریک فلسفی و تاریخی را برایمان روشن خواهد کرد . ایرانیان در میان تمدن های کهن به خاطر اینکه دین زرتشت مخالف خرافات بوده کمترین خرافات را در سالهای اول تاریخ داشته اما در درازنای زمان و برخورد با ملل دیگر خرافات به آیین آنان نیز نفوذ کرد .

از زمان ساسانیان چندین کتاب مانده که وجود بعضی ازین اعتقادات را در آن دوره شاهد هستیم مانند ( ارداویرافنامه ) ، ( شایست ناشایست ) ، ( دینکرت ) ، ( بندهش ) و کتاب ( نیرنگستان ) پهلوی که مانند کتاب دعا است . در این کتابها برمیخوریم به همین اعتقادهای عامیانه که بعضی از آنها تا کنون رواج دارد مانند ( چشم شور ، احترام به چراغ ، چشم زخم و .... ) .

با وجود اینکه روحیه دین زرتشت از پیشگویی و خرافات متنفر است اما همسایگانی مانند کلده و آشور که میتوان آنها را مادر خرافات نامید با خدایان ترسناک ،‌ قربانی ، روزهای سعد و نحس و غیره تاثیر خود را گذاشتند . از آنها که بگذریم هجوم یونانیان با خدایان و نیمچه خدایانشان ، بعد مجاورت با رومیان و منجم باشیهایشان ، از طرف دیگر مهاجرت یهودیان و خرافاتی که از مصر آورده بودند سپس اعراب کثیف بدوی با خرافات بسیارشان و در آخر مغولهای خون آشام پایه های خرافات در ایران را مستحکم کرد .

وضع افکار و زندگی بطور عموم و بخصوص وضعیت زن بعد از اسلام تغییر کرد و چون اسیری در خانه مرد خانه نشین شد ، تعدد زوجات ، تزریق افکار قضا و قدر ، سوگواری ، غم و غصه ، فکر مردم را متوجه جادو ، طلسم ، دعانویسی و جن گیری نمود و از کار و تلاش آنان کاست .

این شاهکار ، تفکر نژاد سامی و متعلق به کلدانیان ، یهودیان و عربها بوده و هرگز در ادیان آریایی جایی برای نذر های خونین و خرافات وجود نداشته .

چیزیکه قابل توجه است این میباشد که اعراب وحشی نه تنها خرافات زیادی برای ایرانیان آوردند بلکه برای از بین بردن هر آنچه که ریشه ایرانی داشت کوشش بسیار کردند ، مثلا اسکندر که ایرانیان آن را ملعون میدانستند بعد از اسلام بصورت پیغمبری حق بجانب در آمد یا هفت خوان رستم را جعل کرده و برای اسکندر افسانه های مشابه ساختند مثلا مسافرت به ظلمات و آب حیات و یا او را ذوالقرنین نامیدند حال آنکه ما و جهان رستم را میشناسد و میستاید ، دشمنی اعراب از ایرانیان تا آنجاست که خدایشان در قران ، سوره روم ، از رومیان دفاع میکند و وعده پیروزی رومیان را میدهد و یا کمان رستم معروف به قوس و قزح بوده که آنان این لقب را به کمان علی دادند ، یا لقب دیوبند به سلیمان در صورتی که آشکار است بر همگان که این لقب تهمورث بوده ، از همین قبیل است افسانه هایی که از ایران بخارج رفته و سپس به شکل تازه در آمده است مانند داستان عشق سودابه به سیاوش که آن را با نام یوسف و زلیخا به خورد خودمان میدهند و از این دست بسیار است .

قربانی دادن عملی مذهبی و مقدس است که معنای آن در آغاز کاملا متفاوت بوده .

در گذشته هدیه ای بوده که تقدیم خدایان میکردند تا با آنها آشتی کنند و یا عنایت آنها را به خود جلب کنند و در حکم غذای او بوده از این رو گوشت و میوه و غذا را به خدایان تقدیم میکردند . اما با غیر مادی شدن تدریجی خدایان چنین استنباطی زننده به نظر آمد و راه حل آن این شد که بجای گوشت ، خون حیوان را نثار میکردند ( قربانی کردن در مراسم حج از این دست است ) .

قربانی و جشن نزد اقوام مختلف در هم آمیخت تا جایی که جشنی نبود که قربانی نداشته باشد .

این خوردن همگانی اتحاد بین قبیله های بدوی را مستحکم میکرد و کسی که چیزی با این بادیه نشینان خورده باشد دیگر ترسی از آنان نداشت حداقل تا زمای که آن غذا در بدنش باقی است . پس برای تداوم این اتحاد هم لقمگی میباید هر چند بار یکدفعه تکرار شود .

بنابر این غذای قربانی ، غذایی رسمی و پر طمطراق بود که به کار اتحاد و اتفاق اعضای قبیله کمک میکرد .

در جشن گاو نر کشی شهر آتن ، پس از قربانی کردن حیوان محاکمه ای بر پا میشد و همه شرکت کنندگان را بازجویی میکردند و در آخر به اتفاق آرا چاقو را مقصر مینامیدند و به دریا میافکندش .